Bilirkişilik Kanun İncelemesi

Bilirkişilik Kanun İncelemesi

6754 SAYILI BİLİRKİŞİLİK KANUNU ÜZERİNE İLK TESPİTLER

I. GİRİŞ

6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu (“6754 sayılı Kanun”), 24.11.2016 tarihli 29898 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. 6754 sayılı Kanunla bilirkişilerin nitelikleri, eğitimi, seçimi ve denetimine ilişkin usul ve esaslar belirlenerek, bilirkişilik müessesi için etkin ve verimli bir kurumsal yapı oluşturması öngörülmüştür.

II. İNCELEMELER

Temel İlkeler

6754 sayılı Kanun kapsamında bilirkişilik müessesine ilişkin temel ilkeler yasal düzenleme altına alınmıştır:

  • Bilirkişi, görevini dürüstlük kuralları çerçevesinde bağımsız, tarafsız ve objektif olarak yerine getirir.
  • Bilirkişi, raporunda çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz.
  • Genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz.
  • Bilirkişi, kendisine tevdi olunan görevi bizzat yerine getirmekle yükümlü olup, görevinin icrasını kısmen yahut tamamen başka bir kimseye devredemez.
  • Bilirkişi görevi sebebiyle kendisine tevdi edilen bilgi ve belgelerin veya öğrendiği sırların gizliliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, bilirkişilik görevi sona erdikten sonra da devam eder.
  • Çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren sorun açıkça belirtilmeden ve inceleme yaptırılacak konunun kapsamı ile sınırları açıkça gösterilmeden bilirkişi görevlendirilemez.
  • Aynı konuda bir kez rapor alınması esastır. Ancak rapordaki eksiklik veya belirsizliğin giderilmesi için ek rapor istenebilir.
  • Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi ile bu Sisteme entegre bilişim sistemleri veya yazılımlar vasıtasıyla ulaşılabilen bilgiler veya çözülebilen sorunlar için bilirkişiye başvurulamaz.

Bilirkişilik Danışma Kurulu

6754 sayılı Kanun kapsamında Adalet Bakanlığı, HSYK, Yargıtay, Danıştay, YÖK, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, TBB, TMMOB, TÜRMOB, TOBB, TESK, TTB tarafından seçilen üyelerden oluşacak Bilirkişilik Danışma Kurulu’nun kurulması öngörülmüştür.

Bilirkişilik Danışma Kurulu, bilirkişilik hizmetlerinin yürütülmesinde yaşanan sorunlar hakkında çözüm önerilerinde bulunmak, Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulacak olan Bilirkişilik Daire Başkanlığı’nın görev alanına giren konular hakkında önerilerde bulunmak, Bilirkişilik Daire Başkanlığı’nın ve bölge kurullarının yıllık faaliyetleri hakkında önerilerde bulunmak, kanunlarla verilen diğer görevleri yürütmekle görevlidir.

Bilirkişilik Daire Başkanlığı

6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu’yla birlikte bilirkişilik hizmetlerinin etkin, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Bilirkişilik Daire Başkanlığı kurulması öngörülmüştür. Bilirkişilik Daire Başkanlığı,

  • Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek,
  • Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemek,
  • Bilirkişilerin, görevlerini yürütürken uymaları gereken etik ilkeleri belirlemek,
  • Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin uyacağı rehber ilkeleri ve hazırlayacağı raporların standardını belirlemek,
  • Bilirkişilik temel eğitimine ilişkin usul ve esasları belirlemek, eğitim verecek eğitim ve öğretim kurumları ile diğer kurumların niteliklerini belirlemek ve bunlara izin vermek, bu kurum ve kuruluşları listelemek ve elektronik ortamda yayımlamak,
  • Alanlarındaki uzmanlıkları ve bilimsel yeterliliklerini dikkate alarak bilirkişilik temel eğitiminden veya listeye kaydolmaktan muaf tutulacaklara ilişkin usul ve esasları belirlemek, bu kişilerin listesini oluşturmak ve yayımlamak,
  • Bilirkişilerin denetimine ve performansına ilişkin usul ve esasları belirlemek,
  • Bilirkişiliğe kabule ilişkin usul ve esasları belirlemek,
  • Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesini belirlemek ve her yıl güncellemek,
  • Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin aylık olarak bakacağı iş sayısını belirlemek,
  • Bilirkişi olarak hizmet verecek özel hukuk tüzel kişilerinin ve bu tüzel kişilik bünyesinde bilirkişi olarak çalışacak kişilerin taşıması gereken nitelikleri belirlemek,
  • Bilirkişi olarak hizmet verecek özel hukuk tüzel kişilerinin temel ve alt uzmanlık alanları ile yetki çevrelerini belirlemek,
  • Bilirkişilik sicilini ve listesini tutmak,
  • Bilirkişilik listelerinden çıkarılanlar ile bilirkişilik yapmaktan yasaklananların listesini tutmak ve yayımlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmekle görevli kılınmıştır.

Bilirkişi Bölge Kurulları

6754 sayılı Kanunla her bölge adliye mahkemesinin kurulu bulunduğu yerde bir bilirkişilik bölge kurulu kurulması öngörülmüştür. Bilirkişilik bölge kurulları,

  • Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak,
  • Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek,
  • Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilik listelerini oluşturmak,
  • Bilirkişilerin sicil ve listeden çıkarılmasına karar vermek
  • İlgili mevzuat çerçevesinde bilirkişilerin denetimini yapmak ve performansını ölçmek,
  • Özel hukuk tüzel kişilerinin bilirkişilik faaliyetinde bulunmalarına izin vermek, izinlerini iptal etmek, bilirkişiliğe ilişkin faaliyet ve raporlarını denetlemek ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmekle görevlidir.

Bilirkişiliğe Kabul Şartları

6754 sayılı Kanun uyarınca bilirkişilik faaliyetinde bulunacak gerçek kişilerde aşağıdaki şartların bulunması gerekmektedir:

  • 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık, gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık yapma, yalan tanıklık ve yalan yere yemin suçlarından mahkum olmamak,
  • Daha önce kendi isteği dışında bilirkişilik sicilinden çıkarılmamış olmak,
  • Disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış ya da sanat icrasından veya mesleki faaliyetten geçici ya da sürekli olarak yasaklanmamış olmak,
  • Başka bir bölge kurulunun listesine kayıtlı olmamak,
  • Bilirkişilik temel eğitimini tamamlamak,
  • Bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmış olmak ya da daha fazla çalışma süresi belirlenmiş ise bu süre kadar fiilen çalışmış olmak,
  • Meslek mensubu olarak görev yapabilmek için mevzuat tarafından aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, mesleki yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak,
  • Bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşımak.

Özel hukuk tüzel kişilerinin bünyesinde bilirkişi olarak çalışacak kişiler bakımından da sayılan şartlar aranır ve düzenlenen raporlarda bu kişilerin adı ve soyadı ile imzası bulunmalıdır.

Yaptığı başvurusu mesleki olarak yeterli nitelikte bulunmadığı gerekçesiyle reddedilenler, bir yıl geçmedikçe yeniden bilirkişilik yapmak için başvuruda bulunamayacaklardır.

Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu ve birinci fıkradaki şartları taşıdığını belgelendirmediği takdirde, bilirkişilik siciline ve listesine kaydedilemeyecektir.

Bilirkişiliğe Başvuru, Seçilme Usulü ve Sicile Kayıt

Bilirkişiliğe başvuru, ilgilinin yerleşim yerinin veya mesleki faaliyetlerini yürüttüğü yerin bağlı olduğu bölge kuruluna ya da adli veya idari yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonuna ilgili belgeler eklenmek suretiyle yazılı olarak yapılır. Adalet komisyonlarına yapılan başvurular, bölge kuruluna gönderilir.

Bölge kurulu karar verirken sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın yukarıda anılan şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanları seçer. Bilirkişiliğe kabul edilenler, sicile üç yıl için kaydedilir.

Bilirkişilik Sicilinden ve Listesinden Çıkarılma

Bilirkişiler;

  • Bilirkişiliğe kabul şartlarının kaybedilmesi veya sicile kabul tarihinde gerekli şartların bulunmadığının sonradan tespit edilmesi,
  • Kanuni bir sebep olmaksızın bilirkişilik yapmaktan kaçınılması veya raporun belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak verilmemesi,
  • Bilirkişilik görevi ve bu görevin gerektirdiği etik ilkelerle bağdaşmayan, güven duygusunu sarsıcı tutum ve davranışlarda bulunulması,
  • Temel ilkelere aykırı olarak bilirkişilik faaliyetinde bulunulması,
  • Bölge kurulu tarafından yapılacak performans değerlendirmeleri sonucunda yeterli bulunulmaması,
  • Bilirkişilik süresinin dolmasına rağmen süresi içerisinde yenileme talebinde bulunulmaması,
  • Bilirkişinin sicilden çıkarılmayı talep etmesi

hallerinden birinin gerçekleşmesi durumunda sicilden ve listeden çıkarılır.

Bilirkişilerin Denetlenmesi ve İncelenmesi

Bilirkişiler, göreviyle ilgili tutum ve davranışlarının veya hazırladıkları raporların ilgili mevzuata uygunluğu bakımından bölge kurulları tarafından re’sen veya başvuru üzerine denetlenir.

Hâkim veya Cumhuriyet savcısı, görevlendirdiği bilirkişinin göreviyle ilgili tutum ve davranışlarının veya hazırladığı raporun mevzuata uygun olmadığına ilişkin kanaat edinmesi durumunda, bu hususu bölge kuruluna bildirir.
Bölge kurulları, bilirkişi raporlarını özel veya teknik bilgi yönünden denetleyemez. Bilirkişi raporlarının özel veya teknik bilgi yönünden içeriğine ilişkin bölge kurullarına başvuru yapılamaz; yapılan başvurular incelenmeksizin reddedilir.

Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ veya ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesine dava açılabilir.

Saygılarımla,

Av. Mehmet Durmaz

MGM Hukuk & Danışmanlık